Tagarchief: zandkoliek symptomen

Voortekenen van zandkoliek

Zandkoliek is een vreemd verschijnsel. Vaak duurt het lang voordat een paard echt buikpijn laat zien, maar zijn er al wel allerlei tekenen dat zand zich aan het ophopen is in met name het achterste gedeelte van de darmen. Zand blijft liggen in de dikke darm en vooral in de blinde darm.

Bij paarden is de blinde darm een belangrijk onderdeel van het verteringsstelsel en erg groot. Een ‘zak’ van ongeveer een meter, die aan de rechterkant van de buik ‘hangt’. In de blinde darm vinden belangrijke fermentatieprocessen (vergisting) plaats, met behulp van bacteriën die de stevige delen van het ruwvoer in hapklare brokjes opsplisten zodat het paard er voedingswaarde uit kan halen.

Verstoorde blinde darm

Een blinde darm kan in de problemen komen doordat het ruwvoer van slechte kwaliteit is. Schimmels in het hooi kunnen bijvoorbeeld de nuttige bacterieën aantasten. Dit kan tot pijn en een minder goede vertering leiden.

Zand hoopt zich vaak op in de blinde darm en kan een zware laag vormen op de bodem. De blinde darm zit ‘opgehangen’ aan het skelet van het paard vanuit de bovenkant van de rechterlies en achter het zadel. Als je paard gevoelig is op die plekken, kán dat een teken van een zware, met zand gevulde, blinde darm zijn.

Zand in de blinde darm vóór behandeling. De blinde darm is bijna geblokkeerd door de zandlaag (wit op de foto). Foto: Valley Equine Vet

Zand in dezelfde blinde darm na spoeling met psyllium en paraffine door dierenarts via sonde. Ruim de helft van het zand is weg. Foto: Valley Equine Vet

Beweging moeilijk en pijnlijk

Een zware blinde darm door zandophopingen kan zeer oncomfortabel zijn voor je paard. Het voer kan er nog wel langs, dus je merkt (nog) geen koliekverschijnselen, maar er zijn wel allerlei (vage) verschijnselen in de beweging. Een goede paardenarts, fysiotherapeut, osteopaat of chiropractor weet dit en zal je ook op deze mogelijkheid wijzen. Maar niet iedereen denkt hier altijd aan.

De afgelopen tijd kwamen er twee paarden op mijn pad met bewegingsproblemen die door zand veroorzaakt kunnen zijn. Beide dieren staan in zandpaddocks en/of op redelijk kaal grasland momenteel. Er is dus een behoorlijke kans dat ze zand binnenkrijgen. In één van de gevallen wees de osteopaat op de mogelijkheid van zand in de darmen. In het andere geval had de dierenarts in eerste instantie een andere conclusie getrokken, maar werkte de aangeboden therapie niet. Beide paarden hadden langere tijd geen zandkuur gehad.

Bewegingsproblemen bij zandophopingen

Paard A had de laatste tijd moeite met aangalopperen rechts en hangt erg op de linkerteugel. Ook was ze wat trager dan gebruikelijk. De osteopaat (Marijke Eisma) kon het aangalopperen redelijk oplossen, maar wees de eigenaar op mogelijke zandophopingen. Na een week kuur met psyllium verscheen er inderdaad behoorlijk wat zand in de mesttest. De merrie krijgt voorlopig ook nog wat paraffine door het voer en volgende maand opnieuw een kuur. Ook een wormenkuur staat op de planning, omdat irritatie van de blinde darm daar ook mee te maken kan hebben. Ze beweegt de laatste dagen aanzienlijk beter.

Paard B worstelt al ruim een maand met een onduidelijke bewegingskreupelheid, een soort ‘slag in het wiel’ rechtsachter. De paardenarts die bij dit paard was gehaald vermoedde onder meer een probleem met de blaasmeridiaan. Het paard was overduidelijk zeer gevoelig bij de opening van de blinde darm, een punt waar de blaasmeridiaan ook vlak langsloopt. Dit kan dus verwarrend zijn bij het vaststellen van een oorzaak voor de bewegingsproblemen! Helaas kunnen onze paarden nog steeds niet praten…

De bovenkant van de blinde darm bevindt zich bovenaan in de lies, vlak voor het bot van het bekken. Aan de rechterkant van het paard, dus. De huid voelde op die plek warm aan en je mocht er niet echt aankomen. De amazone vertelde dat dit paard van niet willen buigen naar rechts, naar niet willen buigen op links was gegaan de afgelopen tijd. Ook probeert het paard steeds het rechterbeen te ontlasten in stilstand. Dit zijn allemaal tekenen van pijn in de blinde darm. Dit paard heeft ook een week een zandkuur gehad en wordt nog een tijdje doorbehandeld met wat parafinne door het voer. De beweging is enorm verbeterd!

Verder lezen over beweging en de blinde darm?

Ik vond een super interessant artikel over de relatie tussen bewegingsproblemen en gevoeligheid in de blinde darm (door slecht ruwvoer, maar ook door zand of wormen). Het is geschreven door osteopaat Jannemarie Frowijn en je leest het hier.

Meer weten over zandkoliek? Lees hier verder: Wat is zandkoliek?

muilkorf, zandmasker, zandkoliek, masker, paard
Zandmasker momenteel niet bestelbaar  Zuivere psyllium via PharmaHorse

Krijgt mijn paard teveel zand binnen?

Een paard krijgt te veel zand binnen als er meer ingaat dan er uitkomt. Dat is natuurlijk lastig te meten. Je kunt wel zien of je paard zand uitscheidt. Dan weet je in elk geval iets. Op zich is het trouwens goed als het paard het zand uitpoept. Maar als er te veel zand in de mest zit, is dit ook een indicatie dat het paard te veel zand binnenkrijgt.

Als je wilt weten of je paard zand in z’n darmen heeft, kun je zelf de mest testen. Dit moet je op meerdere dagen doen. Als er de eerste keer niets in zit kan het zijn dat er een paar dagen later wel zand uitkomt!

Mesttest

Je test de mest door vijf ballen mest in een doorzichtige plastic zak te doen met wat water. Knijp de mestballen fijn (als ze al in de zak zitten – dan krijg je geen vieze handen). Maak er een soepje van en hang de plastic zak een uurtje op. Als alles bezonken is blijft het zand onderin liggen. Als je plastic dierenartshandschoenen hebt kun je die ook gebruiken. Het zand zakt dan in de vingers van de handschoen.

Je kunt trouwens ook een emmer gebruiken en de mest heel langzaam uit de emmer schenken na het bezinken. Het zand blijft dan op de bodem van de emmer achter. Een paar korrels zand op vijf mestballen is niet erg, als er een theelepel of meer uit komt is het tijd voor maatregelen.

Tip:
Als je een rechthoekig hersluitbaar zakje gebruikt kun je dit schuin ophangen, met één punt naar beneden. Het zand verzamelt zich dan in dit puntje en is gemakkelijker te zien.

Zandtest voor paardenmest makkelijk en snel

Zandtest

Tip:
Test altijd op meerdere dagen. Als je geen zand vindt, maar het niet vertrouwt, geef je paard dan een week lang psyllium door het voer en test elke dag de mest. Zo rond de vierde of vijfde dag moet het zand er dan uitkomen.

Zekerheid?

Als je precies wilt weten hoeveel zand er in de darmen van je paard zit is er maar één methode: een krachtige röntgenfoto. Niet alle dierenartsen hebben de apparatuur hiervoor, je moet hiervoor naar een gespecialiseerde kliniek. Met echoapparatuur kun je het zand in de darmen niet goed zien.
muilkorf, zandmasker, zandkoliek, masker, paard
Zandmasker momenteel niet bestelbaar

Diagnose van zandkoliek

Zandkoliek is niet zo gemakkelijk vast te stellen. Vaak is het zo dat andere oorzaken van koliek eerst worden uitgesloten vóórdat de diagnose zandkoliek wordt gesteld. Het is belangrijk om altijd zand als oorzaak in je achterhoofd te hebben. Het blijkt namelijk één van de belangrijkste oorzaken van koliek te zijn. En als je op tijd bent, is het vaak goed te behandelen.

Een paard met zandkoliek kan meerdere symptomen hebben:
–          Milde of hevige koliekerigheid / buikpijn;
–          Steeds terugkerende koliekverschijnselen;
–          Diarree;
–          Gewichtsverlies;
–          Afwijkende bloedwaarden (leucocyten, verhoogde bloedsuiker)

Minder vaak voorkomende symptomen zijn:
–          Koorts (temperatuur boven de 38,6 °Celcius);
–          Verminderde eetlust;
–          Algehele zwakheid;
–          Depressiviteit;
–          Slecht aanspringen in rechtergalop, lichte kreupelheid
–          Geen trainingsarbeid verdragen.

Vaak hebben paarden met zandkoliek meer dan één van bovenstaande symptoom, maar zeker niet altijd! Diarree in combinatie met koliek is een duidelijk signaal voor zandkoliek.

In een Amerikaanse studie kon bij ongeveer de helft van de paarden met zandkoliek ook een afwijking in de darmen worden gevoeld door de veearts. Het ging daarbij meestal om een opgeblazen dunne darm of een harde ophoping in de dikke darm. Bij slechts ongeveer een kwart van de paarden met zandkoliek kon direct zand gevonden worden in de mest! Dat komt omdat zand er ‘in golven’ uitkomt: de ene dag niets en de volgende dag een heleboel.

Kortom: zandkoliek is niet altijd makkelijk vast te stellen, maar komt vaak voor!

Lees ook: Voortekenen van zandkoliek

Wat is zandkoliek?

Zand is één van de belangrijkste oorzaken van koliek bij paarden. Zandkoliek is een verzamelnaam voor alle soorten buikproblemen bij paarden die veroorzaakt worden door zand in de darmen. Een paard met zandkoliek kan meerdere symptomen hebben:

–          Milde of hevige koliekerigheid / buikpijn;
–          Steeds terugkerende koliekverschijnselen;
–          Diarree;
–          Gewichtsverlies.

Minder vaak voorkomende symptomen zijn:
–          Koorts (temperatuur boven de 38,6 °Celcius);
–          Verminderde eetlust;
–          Algehele zwakheid;
–          Depressiviteit;
–          Geen trainingsarbeid verdragen.

Vaak hebben paarden met zandkoliek meer dan één van bovenstaande symptomen, maar zeker niet altijd! Diarree in combinatie met koliek is een heel duidelijk signaal voor zandkoliek.

Zand schuurt de maag, zeggen we weleens, maar bij paarden schuurt zand vooral de darmen. Als een paard meer zand binnen krijgt dan er weer uit gaat, kan zich een zware, compacte laag op de bodem van de darm vormen.

Spijsverteringsstelsel van paarden

In de darm zit een zachte slijmlaag die de darmwand beschermt. Deze slijmlaag kan door het zand aangetast worden en er kunnen zelfs scheuren in de darmwand ontstaan. Door de zand-ophopingen in de darm kan ook de natuurlijke darmbeweging verminderd worden: hierdoor krijgt het paard kramp, diarree of juist verstopping. Tenslotte kan het zand een darmblokkade veroorzaken, waardoor de mest niet meer verder richting de uitgang getransporteerd wordt.

Je kunt je voorstellen dat dit allemaal gevaarlijk – en zelfs levensbedreigend – is voor je paard. Paarden zijn erg gevoelig voor problemen in hun darmen. Als koliek niet snel verholpen wordt bestaat de kans op darmdraaiingen en scheuren in de darm. Ook sterven soms hele stukken darm af. Het paard is dan vaak niet meer te redden.

Ruitershop dekroo.nl